Ίλιγγος λαβυρινθικής αιτιολογίας

Ίλιγγος είναι το ψευδές αίσθημα περιστροφής ή κίνησης του σώματος όταν αυτό είναι σταθερό.

Ο λαβύρινθος είναι το τμήμα του αυτιού υπεύθυνο για τη διατήρηση της ισορροπίας του σώματος. Απαραίτητα επίσης για την ισορροπία είναι ορισμένα τμήματα του εγκεφάλου, οι μύες του σώματος και η καλή λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων.

Μια διαταραχή σε καθένα από τα παραπάνω μπορεί να προκαλέσει τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Προσβολές ιλίγγου, αστάθειας, ζάλης και αίσθημα απώλειας του βάρους της κεφαλής. Αυτά μπορεί να συνοδεύονται με ναυτία ή και έμετο. Τα επεισόδια αυτά μπορεί να συμβούν απότομα ή μπορεί να εμφανισθούν με τις αλλαγές της θέσης του σώματος ή της κεφαλής.
• Βαρηκοΐα, μόνιμη ή με διακυμάνσεις.
• Θόρυβος, αίσθημα πληρότητας (μπούκωμα) ή αίσθημα πίεσης στο αυτί.

Το ιστορικό, η εξέταση και τα αποτελέσματα των διαφόρων εξετάσεων μας δείχνουν αν έχετε μια διαταραχή του μηχανισμού της ισορροπίας.

Η πλειοψηφία των ασθενών με ίλιγγο μπορούν να θεραπευθούν με φάρμακα, δίαιτα, ασκήσεις, ενέσεις, ή ένα συνδυασμό από όλα αυτά. Η χειρουργική θεραπεία ενδείκνυται σήμερα σε ολοένα και μικρότερο αριθμό ασθενών.

Παρά το ότι για το σύμπτωμα του ιλίγγου η θεραπεία είναι κατά κανόνα αποτελεσματική, για το αίσθημα πληρότητας (μπούκωμα), τη βαρηκοΐα ή τις εμβοές στο αυτί δεν είναι πάντα το ίδιο αποτελεσματική.

Η δίαιτα βασίζεται στην πλήρη κατάργηση από τις τροφές μαγειρικού άλατος ή άλλων τροφών που προκαλούν κατακράτηση υγρών, όπως τα γαλακτοκομικά. Η χρήση της βασίζεται στο ότι η αιτία της παθολογικής κατάστασης που προκαλεί τον ίλιγγο οφείλεται σε υπερδιάταση του λαβυρίνθου από υγρό και ότι η υπερβολική λήψη μαγειρικού άλατος προκαλεί κατακράτηση υγρού (αναφέρεται για τη νόσο του Meniere).

Το κάπνισμα προκαλεί στένωση των αγγείων και είναι δυνατό να συμβάλλει και στην πάθηση. Θα πρέπει να κόψετε το κάπνισμα ή τουλάχιστον να το ελαττώσετε.

Σε χρόνιες καταστάσεις μερικές ασκήσεις μπορεί να είναι αποτελεσματικές.

Πέρα από τις κλασικές ασκήσεις για την αντιμετώπιση του «ιλίγγου θέσεως» που θα σας κάνει ο ιατρός σας όταν αυτή είναι η διάγνωση, υπάρχουν και ασκήσεις για χρόνια νοσήματα του λαβυρίνθου όταν οι θεραπείες δεν είναι αποτελεσματικές και μπορούν να δοκιμασθούν από τον ίδιο τον ασθενή.

Η εφαρμογή αυτών των ασκήσεων εξηγείται καλύτερα με το παράδειγμα των παγοδρόμων. Αυτοί είναι ικανοί να περιστρέφονται γρήγορα, να σταματάνε απότομα και να κινούνται πάνω στον πάγο χωρίς δυσκολία. Τούτο οφείλεται στην εξάσκηση ή στον έλεγχο της ισορροπίας τους, ώστε να μη ζαλίζονται. Οι παραπάνω ασκήσεις μπορούν να βοηθήσουν με τον ίδιο τρόπο.

Η συναισθηματική φόρτιση (στενοχώρια) και η σωματική κόπωση μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά τη συχνότητα και βαρύτητα των κρίσεων. Αν πράγματι συμβαίνει αυτό, τότε μπορείτε να λαμβάνετε ένα ηρεμιστικό. Μπορείτε να συμβουλευτείτε και ψυχίατρο.

Αν σας δοθούν φάρμακα, συνεχίστε μέχρις ότου ο γιατρός σας αποφασίσει ότι πρέπει να τα διακόψετε.

Η πλέον σύγχρονη θεραπεία συγκεκριμένων νοσημάτων του λαβυρίνθου είναι οι ενδοτυμπανικές ενέσεις φαρμάκων που έχουν σαν σκοπό την απορρόφησή τους απ’ ευθείας από τον λαβύρινθο, χωρίς ο ασθενής να εκτεθεί στις παρενέργειες των φαρμάκων λαμβάνοντάς τα από το στόμα ή ενδοφλέβια. Η ένεση γίνεται με τη χρήση τοπικής αναισθησίας στο τύμπανο και είναι ανώδυνη. Γίνεται σε καθημερινά ή εβδομαδιαία προγράμματα, τρεις ή τέσσερις φορές, με τον ασθενή να πρέπει να παραμείνει στο εξεταστικό κρεβάτι για περίπου μισή ώρα. Οι ενέσεις αυτές αποτελούν ουσιαστικά τον λόγο για τον οποίο σήμερα έχουν ελαχιστοποιηθεί οι χειρουργικές επεμβάσεις για την αντιμετώπιση του ιλίγγου.

Κάποιες μορφές ιλίγγου εμφανίζονται σε κρίσεις που μπορεί να επαναλαμβάνονται σε διαστήματα μηνών, ετών ή καθόλου. Κατά κανόνα, οποιαδήποτε και αν είναι η αιτία του ιλίγγου σας, ο εγκέφαλος έχει τη δυνατότητα να προσαρμόζει το σώμα στο αίσθημα της περιστροφής και τα έντονα συμπτώματα υποχωρούν ακόμα και χωρίς αγωγή σε πολλές περιπτώσεις.

Δεν είναι ασύνηθες μετά από μία κρίση ιλίγγου να παραμένει ένα αίσθημα «ζάλης» ή αστάθειας που δεν έχει την ένταση της αρχικής κρίσης αλλά είναι ενοχλητικό για αρκετό χρονικό διάστημα και σιγά σιγά φθίνει.

Καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσεως

Τι είναι: κρίσεις ιλίγγου που διαρκούν δευτερόλεπτα και συνοδεύουν συγκεκριμένες κινήσεις του κεφαλιού, όπως στην κατάκλιση, την έγερση από το κρεβάτι κλπ.

Πού οφείλονται: στη διαφυγή μέσα στον λαβύρινθο των κρυστάλλων που υπάρχουν σε συγκεκριμένες θέσεις και έτσι η κίνησή τους προκαλεί τις κρίσεις ιλίγγου.

Πώς θεραπεύεται: με συγκεκριμένες ασκήσεις, όπως στο σχήμα, που έχουν σαν σκοπό την επανατοποθέτηση των κρυστάλλων στη σωστή τους θέση.

Νόσος Meniere (ύδρωπας του λαβυρίνθου)

Τι είναι: νόσημα που προσβάλλει τον λαβύρινθο και εκδηλώνεται με κρίσεις ιλίγγου σε διάφορα χρονικά διαστήματα, που διαρκούν από λεπτά μέχρι αρκετές ώρες και συνοδεύεται συνήθως από εμβοές (βουητά ή θόρυβο στο αυτί) και βαρηκοΐα.

Πού οφείλεται: στο εσωτερικό μέρος του λαβυρίνθου υπάρχει ο υμενώδης λαβύρινθος. Για κάποιον λόγο αυτό το τμήμα του λαβυρίνθου κατακρατεί περισσότερο υγρό από όσο πρέπει, με αποτέλεσμα να φουσκώνει σε σχέση με το υπόλοιπο μέρος του λαβυρίνθου (ύδρωπας), με συνέπεια τις κρίσεις ιλίγγου, των βουητών και της βαρηκοΐας.

Πώς θεραπεύεται: η θεραπεία είναι σύνθετη, ανάλογα με τη συχνότητα και την ένταση των κρίσεων. Καταρχήν θα πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση αλατιού και προϊόντων αλμυρών, όπως τα τυριά, και αυτό γιατί το αλάτι κατακρατά υγρά. Εάν αυτό δεν είναι αρκετό, προστίθενται στη θεραπεία φάρμακα βοηθητικά για την αποσυμφόρηση του λαβυρίνθου, όπως διουρητικά. Χρήσιμες είναι και οι διάφορες ασκήσεις αποκατάστασης. Σε ασθενείς με συχνές κρίσεις, η πιο σύγχρονη και αποτελεσματική θεραπεία είναι ενέσεις φαρμάκων που γίνονται μέσα στο αυτί (με τοπική αναισθησία) και έχουν σα σκοπό την αδρανοποίηση του λαβυρίνθου που πάσχει και έτσι την εξαφάνιση των κρίσεων. Σε κάποιες περιπτώσεις έχουν ένδειξη συγκεκριμένες χειρουργικές επεμβάσεις, που όμως λόγω της μεγάλης αποτελεσματικότητας των ενέσεων τείνουν να μην χρησιμοποιούνται πια παρά μόνο σε πολύ επιλεγμένα περιστατικά.

Ασκήσεις αποκατάστασης

Έχουν σαν σκοπό την «εκπαίδευση» του εγκεφάλου και του συστήματος ισορροπίας να μάθει να «αγνοεί» τα ερεθίσματα που προκαλούν ίλιγγο. Στην ουσία πρόκειται για συχνή και καθημερινή επανάληψη αυτών ακριβώς των κινήσεων του κεφαλιού και του σώματος που προκαλούν ίλιγγο, με συνέπεια σιγά-σιγά το σύμπτωμα αυτό να φθίνει. Μπορείτε να κάνετε τις ασκήσεις που σας προκαλούν ίλιγγο, τις ασκήσεις που σας κάνει ο ιατρός σας ή ομάδες ασκήσεων σαν αυτές που ακολουθούν:

Θα πρέπει να γίνονται επί 15΄ δύο φορές την ημέρα, φθάνοντας σιγά σιγά τα 30΄.

Ασκήσεις του ματιού: κοιτάξτε προς τα πάνω, κατόπιν προς τα κάτω, αρχικά σιγά και αργότερα γρήγορα, 20 φορές. Κοιτάτε από τη μία πλευρά στην άλλη, αρχικά σιγά και μετά γρήγορα, 20 φορές. Συγκεντρώστε το βλέμμα σας στο δάκτυλό σας (δείκτης), με το χέρι σας 30 πόντους προς τα εμπρός και πίσω. Επαναλάβετε αυτή την κίνηση 20 φορές.

Ασκήσεις της κεφαλής: κάμψτε το κεφάλι προς τα εμπρός, μετά προς τα πίσω, με ανοικτά τα μάτια, αργά και μετά γρήγορα, 20 φορές. Καθώς βελτιώνεται ο ίλιγγος, αυτές οι ασκήσεις του κεφαλιού πρέπει να γίνονται με κλειστά τα μάτια.

Καθιστές ασκήσεις: καθώς κάθεστε, ανυψώστε τους ώμους σας 20 φορές. Γυρίστε προς τα αριστερά 20 φορές. Κάντε κάμψη προς τα κάτω και σηκώστε αντικείμενα από το έδαφος και καθίστε, 20 φορές.

Ασκήσεις στάσης: σηκωθείτε και καθίστε 20 φορές με ανοικτά τα μάτια. Επαναλάβετε με κλειστά μάτια. Πετάξτε μία μικρή ελαστική μπάλα από το ένα χέρι στο άλλο πάνω από το επίπεδο των ματιών. Πετάξτε τη μπάλα από το ένα χέρι στο άλλο κάτω από το ένα γόνατο.